Gevels leasen wordt de toekomst

Gevels leasen wordt de toekomst

“Met dit concept wordt een product een dienst. Dat is een revolutionaire ontwikkeling voor onze branche”

Nog vijf jaar, hooguit, en dan is het leasen van gevels dagelijkse praktijk. Dat stelt althans Jan Bergman, hoofd verkoop van gevelbouwer Alkondor. Het Hengelose bouwbedrijf is hoofdaannemer in een pilot van de TU Delft waarin universitaire onderzoekers en een consortium van marktpartijen kijken naar de mogelijkheden van leasegevels. De pilot is inmiddels een jaar onderweg en de eerste bevindingen liggen op tafel. Jan Bergman: “Dit is waar de markt om vraagt.”

Wordt het leasen van gevels de toekomst? De Facade Research Group van de faculteit Bouwkunde aan de TU Delft houdt die vraag momenteel onder de loep, in een pilot van drie jaar. In de pilot is het leasen van gevels een manier om te komen tot circulariteit in de gevelindustrie – insteek van het onderzoek is het sluiten van de grondstoffenketen. 
Dat sluiten van de keten is volgens de TU en het consortium goed mogelijk met een demontabele, herbruikbare gevel binnen een leaseconstructie. Jan Bergman van Alkondor: “Waar gebouwen eerder ontworpen en gebouwd werden voor één functie en niet nagedacht werd over functiewijzigingen, volgde na 20 of 30 jaar automatisch sloop. In zo'n gebouw bood de gevel een gefixeerd antwoord op een vraag die aan het begin van de levenscyclus van het gebouw één keer gesteld werd. In deze pilot kijken we naar de mogelijkheden van demontabiliteit en hergebruik, in een scenario waarin een gevelbouwer een gevel tussentijds kan optimaliseren en terugneemt aan het einde van de levenscyclus van een gebouw.”
Het consortium rondom Alkondor ontwierp voor de TU Delft vier verschillende varianten van een leasegevel – van een eenvoudig basismodel tot twee geavanceerde high end-oplossingen. Vorig jaar zijn ze gemonteerd op een aluminium frame aan de gevel van het EWI-gebouw van de Delftse universiteit. De vier conceptgevels hebben een paneelmaat van 1,95 x 3,70 meter. Jan Bergman: “We monitoren het gedrag van de gevels en de impact op het binnenklimaat. Tegelijkertijd bestuderen we de consequenties van leaseconstructies voor ontwerp, productie, beheer en onderhoud van gevels.” 

Producenten triggeren
Bij het ontwerpen van gevels die geleased worden, draait het om standaardisatie, prefabricage en flexibiliteit aan de gebouwschil. Jan Bergman: “De basis van zo'n leasegevel is niet een afgerond eenmalig eindproduct, maar een aanpasbaar ontwerp op basis van modules. Daarmee kun je een gevel gedurende de looptijd van een leasecontract upgraden. Door panelen uit te wisselen kun je voldoen aan een aangescherpte isolatiestandaard, inspelen op veranderende wet- en regelgeving of tegemoet komen aan de nieuwe eisen van een volgende gebruiker. Je kunt zo een pui op maat leveren.”
Dat upgraden moet dan wel snel een flexibel kunnen worden uitgevoerd – met demontabele, gestandaardiseerde producten. En de gevel gaat zoveel mogelijk kant en klaar naar de bouwplaats, onderstreept Bergman: “Zodat we daar korte montagetijden hebben en alle onderdelen van een constant hoge prefabkwaliteit zijn.”
Aan het einde van een levenscyclus komen de demontabele geveldelen weer terug bij de producent – volgens de TU Delft een uitstekende manier om producenten te triggeren gevelelementen te ontwerpen die gestandaardiseerd, circulair en herbruikbaar zijn. 

Niet wachten op defect
Bij het leasen van gevels horen ook adequate service en onderhoud. Het consortium rondom Alkondor onderzoekt in de pilot ook de mogelijkheden om gevelpanelen te voorzien van sensoren en chips. Bergman: “Als je weet dat een motor van een zonweringscherm 10.000 bewegingen meegaat, kun je door monitoren van het aantal bewegingen anticiperen op beheer en onderhoud. Je gaat dan als gevelbouwer bij beweging nummer 9999 naar de gevel en vervangt de motor – in plaats van te wachten tot aan de gevel een defect optreedt.”
Een interessante vraag is ook of de energiekosten van het gebouw niet op het bord van de gevelbouwer kunnen liggen. Bergman: “Dat is één van de stippen die in deze pilot op de horizon zijn gezet. Het kan een impuls zijn voor gevelbouwers om na te denken over innovaties op gebied van energieopwekking aan de gevel.”

Nagelvaste gevel
Tijdens de pilot worden de testelementen door de TU niet werkelijk geleased. Jan Bergman: “De pilot is een testcase om concrete leasegeveloplossingen te ontwerpen, te plaatsen en te testen. Daarnaast willen we antwoorden vinden op een aantal vragen rondom het leasen, zoals die energiekosten. En we kijken de komende twee jaar ook hoe zo'n groot consortium in de praktijk functioneert. Loopt het? Zijn er verbeteringen nodig?”
Bij het ontwikkelen van een leasecontract voor een gevel is in ieder geval nog een drempel te nemen. Bergman: “De wetgeving stelt dat je een gevel niet los mag zien van een gebouw. De gevel zit zogezegd nagelvast aan het gebouw. In de private sector kan een faillissement voorkomen, leasebetalingen kunnen uitblijven. Moet je dan als leasebedrijf de gevel weg komen halen? Dat kan natuurlijk niet.”
Een oplossing zou kunnen zijn dat een gebruiker het hele gebouw least. Bergman: “Overheidgerelateerde bedrijven kunnen misschien niet in één keer de totale bouwsom ophoesten, maar wel een jaarlijks bedrag. Misschien gaan we straks in de praktijk naar een vorm waarin het gebouw als geheel geleased wordt, met externe financiering.”

Twee nieuwe pilots
De eerste resultaten uit de pilot aan de TU Delft heeft Jan Bergman al in handen: “We hebben van begin af aan de gevels en het binnenklimaat gemonitord. Dat deden we om helderheid te krijgen over de totale levenscycluskosten. Aan de hand daarvan kun je een leasebedrag bepalen. Daar zijn we nu al uit. De rekenmodules zijn klaar en we kunnen een leasebedrag koppelen aan de verschillende gevels.”
Bovendien is de kennis uit de pilot aan de TU Delft inmiddels ingezet in twee nieuwe pilots. Jan Bergman: “Met complete gebouwen dit keer. We schalen dus op.”
Voor Bergman zijn het indicaties dat leasen van gevels of gebouwen de toekomst is: “Dit is waar de markt om vraagt. Het lijkt ineens heel snel te gaan, maar we zijn hier al jaren mee bezig. Voor onze branche is het een revolutionaire ontwikkeling. Je werkt met een heel ander verdienmodel; je gaat van een product naar een dienst. Je levert niet meer eenmalig een gevel, maar een gevel als onderdeel van een dienst. Die dienst levert een gevelbouwer in de hele gebruiksfase inkomen op. Dit is binnen vijf jaar praktijk. Hooguit.”

Voet aan de grond
Conceptueel bouwen krijgt almaar meer voet aan de grond, zo lijkt het. Steeds meer consortiums bedienen de markt met concepten voor renovatie en nieuwbouw; Kennisorganisatie Platform31 kon er jaren terug al een hele brochure mee vullen. Reden voor Raam en Deur om in deze serie een aantal concepten tegen het licht te houden en te kijken naar de rol van gevelbouwers en de raam- en deurenbranche in deze nieuwe manier van bouwen. Dit keer een pilot aan de TU Delft rondom het leasen van gevels. 

Vier varianten
Alkondor en de andere comakers ontwierpen voor de TU vier verschillende leasegevels – van een eenvoudig basismodel tot geavanceerde high end-oplossingen. Jan Bergman van Alkondor: “De TU formuleerde haar wensen en daaruit ontstonden vier verschillende gevelpanelen, de een meer geschikt voor toepassing op de hogere verdiepingen, de ander goed inzetbaar op de begane grond.” De elementen zijn in de bouwvak van 2016 geplaatst in de gevels van het uit 1969 stammende EWI-gebouw van de universiteit.
De basis leasegevel van Alkondor en comakers is een aluminium vliesgevel met zonwerend dubbelglas en handbediende zonneschermen aan de binnenzijde – een opbouw die verwant is aan de bestaande gevel van het EWI-gebouw. De tweede leasegevel is voorzien van een ‘SolarSwing Energy facade’. Dat is een innovatie van het Delftse bedrijf SolarSwing, waarbij in de ramen geïntegreerde transparante ibpv-panelen zijn samengevoegd met dynamische zonwering via solar tracking. Deze leasegevel reguleert de daglichttoetreding en is in staat om overtollig licht om te zetten in energie. Bij deze leasevariant hoort ook een servicepakket met een decentrale installatie-unit met warmte- en koudevoorzieningen.
Bij de derde leasegevel is ingestoken op vergroening van de buitenhuid, met voorzieningen voor een verticale tuin. De laatste leasegevel heeft dankzij interactieve ledverlichting een toegevoegde functie als videoscherm. In deze twee laatste gevels zijn aluminium buitenzonwering en in het glas geïntegreerde lamellen aangebracht.
Als onderlegger van alle vier geveloplossingen ontwikkelde Alkondor een aluminium frame dat 75 jaar meegaat. Op dat frame werden de vier gevelvarianten gemonteerd – alle met een paneelmaat van 1,95 x 3,70 meter. 

Hoofdaannemer en primus inter pares
In de pilot aan de TU Delft is gevelbouwer Alkondor hoofdaannemer. Als centraal aanspreekpunt voor alle betrokken partijen is Alkondor primus inter pares binnen het consortium waarin als comakers participeren: AluEco, De Haan Westerhoff, MHZ Hachel, Scheuten Glas, SolarSwing, Somfy, Real Capital Systems, Renson, Trox Technik, VMRG en VML Technologies.

Tekst Hans Fuchs Beeld VMRG 

Hier uw advertentie?
Bel +31 (0)73 503 35 44.

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief